ئەم ڕاپۆرتە تیشک دەخاتە سەر وتارێکی جۆشوا رۆسمان و کتێبی کورتە مێژوویەکی گەمژەیی لە نووسینی ستیوارت جێفریز، کە باس لە چەمکی گەمژەیی و پەرەسەندنی دەکات لە مێژووی مرۆڤایەتیدا.
نووسەر سەرەتا بە ڕووداوێکی تایبەتی خۆی دەست پێ دەکات لە هۆڵی وەرزش، کاتێک بەهۆی بێ ئاگاییەوە قفڵ لە دۆڵابی کەسێکی تر دەدات. ئەم ڕووداوە دەبێتە دەروازەیەک بۆ ئەوەی تێبگەین گەمژەیی تەنها بریتی نییە لە نەبوونی زانیاری، بەڵکو دیاردەیەکە کە تەنانەت کەسانی زیرەکیش تووشی دەبن. نووسەر ئاماژە بەوە دەکات کە گەمژەیی هەمیشە بوونی هەیە بەڵام شێوەکەی دەگۆڕێت و خۆی نوێ دەکاتەوە بۆ ئەوەی لەناو نەچێت.
لە سەردەمی یۆنانی کۆندا، فەیلەسوفەکان جیاوازییان لە نێوان نەزانین و گەمژەییدا دەکرد. نەزانین بە شتێکی ئاسایی دادەنرا و شەرمەزاری نەبوو، بەڵام گەمژەیی بریتی بوو لەوەی مرۆڤ ئامادە نەبێت دان بە سنوورداربوونی عەقڵی خۆیدا بنێت. خاڵێکی گرنگ کە لە کتێبەکەدا ئاماژەی پێ کراوە ئەوەیە کە گەمژەیی زۆرجار تایبەتە بە بوارێک، واتە مەرج نییە کەسێک بە تەواوی گەمژە بێت، دەکرێت کەسێک لە بوارێکدا زۆر زیرەک بێت بەڵام لە بوارێکی تردا زۆر گەمژانە ڕەفتار بکات، بۆیە زیرەکیی ڕاستەقینە ئەوەیە مرۆڤ ئەو ڕێگە سەختە بگرێتە بەر کە دان بە نەزانینی خۆیدا دەنێت و وەک سەرەتایەک بۆ فێربوون دەیبینێت.
لە سەدەی نۆزدەهەمدا، نووسەرێکی وەک گۆستاڤ فلۆبێر جۆرێکی تری گەمژەیی خستە ڕوو، ئەویش بریتی بوو لە دووبارەکردنەوەی قسەی باو و بۆچوونی وەرگیراو بەبێ بیرکردنەوە. فلۆبێر تەنانەت فەرهەنگێکی بە ناوی فەرهەنگی بیرۆکە وەرگیراوەکان نووسی بۆ گاڵتەکردن بەو بیرۆکە گەمژانەیەی خەڵک بە ئاسانی قبوڵیان دەکرد. بۆ نموونە گاڵتەی بەو کەسانە دەکرد کە ئاواتیان دەخواست باڵندە بوونایە و دەیوت ئەمە نیشانەی ڕۆحی شاعیرانەیە، لە کاتێکدا ئەمە تەنها دەربڕینێکی سواو بوو. بە بڕوای ئەو قەرەباڵغی شارەکان و زۆربوونی پەیوەندییەکان وایکردووە ئەم جۆرە گەمژەییە خێراتر بڵاو ببێتەوە.
لە سەردەمی ئێستادا کێشەکە ئاڵۆزتر بووە. نووسەر ئاماژە بە بیردۆزێکی جۆزێف هیس دەکات کە پێی وایە بەشێک لە پۆپۆلیزم و دژایەتیکردنی زانست لەمڕۆدا جۆرێکە لە یاخیبوون دژی نوخبەی ڕۆشنبیر. هۆکارەکەشی ئەوەیە کە ئەم نوخبەیە جیهانێکیان دروستکردووە کە تێیدا ژیان زۆر ئاڵۆز بووە، بۆ نموونە بۆ کڕینی بلیتی سینەما دەبێت شەش لاپەڕەی ئەلیکترۆنی پڕ بکەیتەوە، یان بەردەوام داوا لە خەڵک دەکرێت وشەکان بگۆڕن، بۆ نموونە لە جیاتی بێ ماڵ بڵێن ئەو کەسەی لە خانوودا نیشتەجێ نییە. ئەم ئاڵۆزییە وایکردووە خەڵکی ئاسایی هەست بە بێزاری بکەن و پەنا بەرنە بەر دژایەتیکردنی شارەزایان، تەنانەت ئەگەر شارەزایان لەسەر هەقیش بن.
هەروەها ڕاپۆرتەکە باس لە دابەزینی ئاستی خوێندەواری و توانای بیرکاری دەکات. بەپێی ئامارەکان لە خوێندنگەکاندا توانای خوێندکاران بۆ ئەنجامدانی کردارە سەرەتاییەکان دابەزیوە، بۆ نموونە زۆر کەس ناتوانن حیسابی بەخشیشی خواردنگەیەک بکەن. ئەمەش نیشانەی ئەوەیە کە لەگەڵ پێشکەوتنی تەکنەلۆژیا، هەندێک توانای بنەڕەتی مرۆڤ پاشەکشەی کردووە.
یەکێک لە نموونە هەرە سەرنجڕاکێشەکان بۆ ئەوەی کە چۆن تەنانەت بڕیارە ئەندازیارییەکانیش دەکرێت گەمژانە دەرچن، چیرۆکی تەقاندنەوەی نەهەنگێکە لە ساڵی ١٩٧٠ لە ئەمەریکا. بەرپرسان ویستیان نەهەنگێکی مردوو بە نیو تۆن دینامێت لەناو بەرن، بەو هیوایەی پارچەکانی بچووک ببنەوە و باڵندەکان بیخۆن، بەڵام ئەنجامەکە ئەوە بوو کە پارچە گۆشتی گەورە بەسەر خەڵک و ئۆتۆمبێلەکاندا باری. ئەم چیرۆکە وانەیەکی تێدایە کە هەموومان، تەنانەت زیرەکەکانیشمان، هەندێک جار تووشی گەمژەیی دەبین و هەڵە دەکەین.
لە کۆتاییدا ڕاپۆرتەکە دەڵێت چارەسەر ئەوە نییە بە بەردەوامی خەڵک بە گەمژە ناو بەرین، چونکە ئەمە تەنها سوکایەتییە. چارەسەری ڕاستەقینە ئەوەیە هاوسەنگی ڕابگرین، دەبێت هێندە هۆشیار بین کە بزانین خۆمان کەم و کوڕیمان هەیە و پێویستیمان بە فێربوونە، لە هەمان کاتدا نابێت هێندە ڕەشبین بین کە واز لە هەوڵدان بهێنین. ژیان لەگەڵ ئەوانی تردا پێویستی بەوەیە تێبگەین کە گەمژەیی بەشێکە لە سروشتی مرۆڤ و دەبێت لێیەوە فێربین نەک ببینە هۆی بێ هیوابوون.
بینێرە لە ڕێگەی