جیهانبینی محەمەد باقر زولقەدر؛ خوێندنەوەیەک بۆ کتێبی ڕووخانی ئیسرائیل

11:22
26/03/2026
ڕانان

هاوبەشی بکە

پێشەکی:
بۆ تێگەیشتن لە فیکر و ستراتیژیی محەمەد باقر زولقەدر، سکرتێری نوێی ئەنجومەنی باڵای ئاسایشی نیشتمانیی ئێران، دەکرێت تیشک بخرێتە سەر کتێبی ڕووخانی ئیسرائیل. ئەم کتێبە لەلایەن نووسەری عێراقی مەهدی حەمەد ئەلفەتڵاوی لە ساڵی ٢٠٠١ نووسراوە و زولقەدر خۆی لە ساڵی ٢٠٠٨ وەریگێڕاوەتە سەر زمانی فارسی. ئەم کتێبە وەک دەستوورێکی فیکری وایە بۆ زولقەدر و نیشانی دەدات کە ناوبراو چۆن سەیری ململانێکانی ناوچەکە و ئاییندەی ئیسرائیل دەکات.

ناوەڕۆکی کتێبەکە و جیهانبینی زولقەدر:
کتێبەکە هەوڵێکە بۆ لێکدانەوەی ململانێی نێوان ئیسرائیل و فەڵەستین لە ڕێگەی دیدگایەکی ئایینی، مێژوویی و قورئانییەوە. نووسەر و وەرگێڕ مێژووی مرۆڤایەتی وەک گۆڕەپانی ململانێیەکی شارستانی لە نێوان هێزەکانی حەق و با تڵ دەبینن. کتێبەکە بەسەر پێنج بەشی سەرەکیدا دابەش بووە:

بەشی یەکەم: پێگەی جیهانی ئیسلامی بەرانبەر ئیسرائیل و ڕۆڵی مقاوەمە
ئەم بەشە باس لە دۆخی ئێستای جیهانی ئیسلامی دەکات لە ئاست دۆسیەی فەڵەستین. زولقەدر لێرەدا جەخت لەسەر گرنگی بەئاگابوونەوەی ئیسلامی و دروستبوونی تەوەرەکانی بەرگری (مقاوەمە) دەکاتەوە. شۆڕشی ئیسلامیی ئێران وەک وەرچەرخانێکی مێژوویی و مۆدێلێک بۆ شەڕی دژی ڕۆژئاوا و زایۆنیزم نیشان دەدرێت. ئامانجی ئەم بەشە ئەوەیە بیسەلمێنێت کە بیرۆکەی خۆڕاگری سەرەڕای هەموو سەختییەکان، هێشتا زیندووە و ڕۆڵی سەرەکی لە داهاتووی ناوچەکەدا دەگێڕێت.

بەشی دووەم: پێشبینییە ئایینییەکان دەربارەی چارەنووسی ئیسرائیل
ئەم بەشە تەرخان کراوە بۆ لێکدانەوە ئایینییەکان و ئەو فەرموودە و دەقانەی کە باس لە کۆتایی ئیسرائیل دەکەن. نووسەر بە پشتبەستن بە ئایەتەکانی قورئان و فەرموودەکان، هەوڵ دەدات شێواز و کاتەکانی داڕووخانی ئیسرائیل دیاری بکات. ئەمە بەشێکی تەواو باوەڕداری و لێکدانەوەییە کە دەیەوێت ڕووداوە مێژووییەکان بە پێشبینییە ئایینییەکانەوە ببەستێتەوە.

بەشی سێیەم: پاشبنەمای سیاسی بۆ هەرەسهێنانی ئیسرائیل
لێرەدا نووسەر سەیری ئەو هۆکار و پڕۆسە سیاسییانە دەکات کە دەبنە هۆی لاوازبوونی ئیسرائیل. گرنگترین هۆکارەکان بریتین لە: گۆڕانکارییە سیاسییەکان لە وڵاتانی عەرەبی، سەرهەڵدانی بزووتنەوە جەماوەرییەکان، و شکستی سەرکردە سازشکارەکانی ناوچەکە. زولقەدر پێیوایە داڕووخانی ئیسرائیل تەنها خەون نییە، بەڵکو لەسەر بنەمای واقیعی سیاسی و گۆڕانی هاوسەنگیی هێز لە بەرژەوەندی بەرەی مقاوەمە وەستاوە.

بەشی چوارەم: مژدە قورئانییەکان سەبارەت بە وێرانبوونی ئیسرائیل
ئەم بەشە درێژەی بەشی دووەمە، بەڵام بە شێوەیەکی چڕتر تەرکێز دەخاتە سەر دەقە قورئانییەکان. نووسەر هەوڵ دەدات بەڵگەی قورئانی بهێنێتەوە کە وێرانبوونی ئیسرائیل کارێکی حەتمی و بێ گەڕانەوەیە. ئەمە تەنها شیکارییەکی سیاسی نییە، بەڵکو پێشنیارکردنی لۆژیکێکی قورئانییە بۆ کۆتاییهاتنی دەسەڵاتی زایۆنیزم وەک ئیرادەیەکی یەزدانی.

بەشی پێنجەم: سیناریۆکانی کۆتاییهاتنی ئیسرائیل و دیدگا بۆ داهاتوو
بەشی کۆتایی چەندین سیناریۆی جیاواز بۆ چۆنیەتی و کاتی ڕووخانی ئیسرائیل دەخاتە ڕوو. تێیدا باس لە ڕۆڵی هۆکارە ناوخۆیی و دەرەکییەکان دەکرێت. خاڵی هەرە دیار لێرەدا، وێناکردنی جیهانی دوای ئیسرائیلە؛ کاتێک کۆماری ئیسلامیی ئێران دەبێتە هێزی یەکەمی ناوچەکە و قودس ڕزگار دەکرێت و حوکمی ئیمامی مەهدی جێگیر دەبێت. ئەمە دیدگایەکی ئایدیالیستی و ئاینییە کە هیوا بە لایەنگرانی ئەم ڕێبازە دەبەخشێت.

ئەنجامگیری:
وەرگێڕانی ئەم کتێبە لەلایەن محەمەد باقر زولقەدرەوە، نیشانەی ئەوەیە کە ناوبراو تەنها وەک فەرماندەیەکی سەربازی بیر ناکاتەوە، بەڵکو خاوەنی جیهانبینییەکی ئایدیۆلۆژیی قووڵە کە تێیدا مەسەلەی لەناوبردنی ئیسرائیل وەک ئەرکێکی ئایینی و مێژوویی دەبینرێت. دەستبەکاربوونی ئەو وەک سکرتێری ئەنجومەنی باڵای ئاسایشی نیشتمانی لە ساڵی ٢٠٢٦دا، ئاماژەیە بۆ ئەوەی کە ستراتیژیی داهاتووی ئێران زۆر زیاتر بەرەو توندڕەوی و پشت بەستن بەم جۆرە تێڕوانینە ئاخرزەمانخوازییانە دەچێت، نەک دیپلۆماسیی تەقلیدی.

بینێرە لە ڕێگەی