پوختەی ڕاپۆرت

ئەم دۆخە تیشک دەخاتە سەر ڕاستییەکی پشتگوێخراو: هیچ کۆدەنگییەکی راستەقینە لە نێو ئەنجومەنی هاریکاریی وڵاتانی کەنداودا (GCC) بۆ چۆنیەتیی مامەڵەکردن لەگەڵ ئێران بوونی نییە. لە کاتێکدا چاوەڕوان دەکرا هەڕەشەیەکی هاوبەش ستراتیژێکی هاوبەشی کەنداوی لێ بکەوێتەوە، بەڵام قەیرانی ئێستا جارێکی تر جیاوازییە قووڵەکانی نێوان پایتەختەکانی کەنداوی دەرخستەوە.

قوماری ڕیاز و ئەبووزەبی بەرامبەر مۆدێلی "ئێران ٣.٠"

ڕێبازی سعوودیە و ئیمارات لە مامەڵەکردن لەگەڵ قەیرانەکەدا دەکرێت وەک قومارێکی پڕمەترسی هەژمار بکرێت. گریمانەی بنەڕەتیی ئەم دوو وڵاتە ئەوەیە کە بەردەوامیی گوشارە دەرەکییەکان هاوتەریب لەگەڵ گوشارە ناوخۆییەکانی سەر تاران، سەرەنجام ئێران ناچار بە سازش دەکات. بەڵام ئەم دەرئەنجامە زۆر دوورە لە دڵنیاییەوە؛ چونکە گوشاری ناوخۆیی مەرج نییە ببێتە هۆی دانبەخۆداگرتن یان تەسلیمبوونی تاران، بەڵکو بە پێچەوانەوە، دەکرێت هاندەر بێت بۆ ئەوەی ئێران مەترسیی زیاتر لە ئەستۆ بگرێت، گرژییەکان لە دژی نەیارەکانی پەرە پێ بدات و بەشێک لە تێچووی ڕووبەڕووبوونەوەکە بخاتە سەر شانی خودی وڵاتانی کەنداو.

کێشە سەرەکییەکە لەوەدایە کە ڕیاز و ئەبووزەبی هێشتا بە هەمان لۆژیکی پێش جەنگ مامەڵە لەگەڵ تاران دەکەن. لە سەردەمی عەلی خامنەییدا، دەکرا باس لەوە بکرێت کە گوشاری چڕ کاریگەری لەسەر حیساباتی تاران دەبێت و بەرەو خۆپارێزیی دەبات. بەڵام ئەوەی دەتوانرێت ناوی بنرێت "ئێران ٣.٠" سیستمێکی تەواو جیاوازە: پێکهاتەیەکە کە تێیدا سوپای پاسداران (IRGC) ڕۆڵێکی زۆر باڵادەستتر دەگێڕێت، و سەرکردایەتییەکی نوێ، توندڕەوتر و کەم‌ئەزموونتر لەژێر گوشارێکی توندی ناوخۆیی و دەرەکیدا بڕیار دەدات. لە دۆخێکی وەهادا، پەرەپێدانی گرژییەکان، نەک تەسلیمبوون، دەبێتە بژاردەی لەپێشینەی تاران.

دۆخی دژواری ئاسایشی گەرووی هورمز

ئەم هاوکێشەیە تەنگژەیەکی ڕاستەقینەی بۆ دەوڵەتانی کەنداو دروست کردووە. هەر ڕێککەوتنێک لە نێوان ئێران و عومان کە پێگەیەکی کاریگەر بە تاران لە پێکهاتەی ئەمنیی گەرووی هورمزدا بدات، قبووڵکردنی بۆ سعوودیە و ئیمارات یەکجار دژوار دەبێت. لە هەمان کاتدا، ڕێگریکردن لە ئێران بۆ دەستڕاگەیشتن بەم پێگەیە مەترسیی گەورەی لەگەڵدایە؛ چونکە بەبێ گەیشتن بە میکانیزمێک کە تاران تێیدا پشکدار بێت لە کردنەوە و سەقامگیرکردنی گەرووەکە، ئەگەری پەرەسەندنی سەربازی بە شێوەیەکی بەرچاو بەرز دەبێتەوە.

مەترسیی وەرگەڕانەوەی ستراتیژیی گوشار

ئەم هێڵە سیاسییانە تێگەیشتنیان بۆ دەکرێت، بەڵام هاوکات یەکجار مەترسیدارن. پێویستە واشنتۆن و هاوبەشەکانی لە کەنداو وریا بن لەوەی وا دانەنێن کە سەپاندنی گوشاری زیاتر بە شێوەیەکی ئۆتۆماتیکی دەبێتە هۆی نەرمی نواندنی زیاتری ئێران. بەرامبەر ئەو مۆدێلەی ئێران کە لەم جەنگەوە لەدایک دەبێت، بەکارهێنانی گوشار بەبێ فەراهەمکردنی دەروازەیەکی دیپلۆماسیی باوەڕپێکراو بۆ کشانەوە لە تەنگژەکە، دەکرێت دەرئەنجامێکی تەواو پێچەوانەی لێ بکەوێتەوە. ئەگەر ئەوە ڕووبدات، سعوودیە و ئیمارات لە یەکەمین ئەو لایەنانە دەبن کە دەبینن ئەو ستراتیژەی بۆ گەمارۆدانی ئێران داڕێژرابوو، وەک بومێرانگ بە زیانی خودی کەنداو دەشکێتەوە.

مەرجەکانی تاران بۆ ئاساییکردنەوەی دۆخەکە

ئێران ئامادەیی نیشان دەدات بۆ گەڕانەوە بۆ چوارچێوەیەکی ڕێکخراوتر و سەقامگیر، بەڵام تەنیا لەسەر بنەمای جێبەجێکردنی تەواوەتیی یاداشتی لێکتێگەیشتنی پێشوو. لە ڕوانگەی تارانەوە، ئەمە دەستپێکی دانوستانێکی نوێ نییە، بەڵکو بنەمای بنەڕەتییە بۆ گێڕانەوەی هاوسەنگیی پێشوو.

خاڵی جەوهەری ئەوەیە کە هیچ بەڵگەیەک نییە پیشانی بدات گوشاری زیاتر بە تەنیا بتوانێت ئێران لەم داواکارییە بنەڕەتییانەی پاشەکشە پێ بکات. تاران پێیوایە ئەو سازشەی پێویست بووە پێشتر کردوویەتی و هەنگاوی دواتر جێبەجێکردنی ئەو خاڵانەیە کە پێشتر لەسەری ڕێککەوتوون.

دەرئەنجام و ڕێگاکانی بەڕێوەبردنی قەیران

ئەمە ئەو واقیعەیە کە دەبێت ڕووبەڕووی ببینەوە: گوشاری زیاتر ڕەنگە تێچووەکان لەسەر ئێران قورستر بکات، بەڵام تێچووی بەرزتر بە واتای نەرمی نواندنی زیاتر نایەت. ئەگەر تاران بگاتە ئەو بڕوایەی کە واشنتۆن دەیەوێت لە ڕێگەی زۆرەملێوە ڕێککەوتنەکان بە دڵی خۆی بنووسێتەوە، ئەوا وەڵامی چاوەڕوانکراوی ئێران پەرەپێدانی گرژییەکان دەبێت نەک پێشکەشکردنی سازشی زیاتر.

بەم پێیە، بژاردەکە تەنیا لە نێوان گوشار یان دیپلۆماسیدا نییە؛ پرسیارە ڕاستەقینەکە ئەوەیە کە ئایا هێشتا ڕێگایەکی کرداری بۆ گەڕانەوە بۆ چوارچێوە ڕێککەوتووەکە ماوەتەوە، و ئەگەر ئەوە نەمابێت، هەردوولا چۆن دەیانەوێت ئەو مەترسییە گەورەیەی پەرەسەندنی سەربازی بەڕێوە ببەن کە لە بەردەمیاندایە.