سەرچاوە: لێکۆڵینەوەیەکی ڕۆژنامەی The New York Times (ئادەم ڕاسگۆن، مارک مازێتی، و ڕۆنێن بێرگمان) لە ڕێگەی تریپ گابریێل، پەیامنێری ڕۆژنامەکەوە
بەرواری بڵاوبوونەوە: ٢٥ی ئەیلوولی ٢٠٢٦

هەڵسەنگاندنی سەرچاوە

ئەم لێکۆڵینەوەیەی ڕۆژنامەی نیویۆرک تایمز پشتڕاستکردنەوە و فراوانکردنی ڕاپۆرتێکی پێشووتری ڕۆژنامەی هائارێتسی ئیسرائیلییە. زانیارییەکان پشت بە دوو سەرچاوەی ئاگادار لە پەیوەندییەکی تەلەفۆنیی کۆتاییەکانی ئەیلوولی ٢٠٢٣ی نێوان شێخ محەمەد بن زاید ئال نەهیان، سەرۆکی ئیمارات و بنیامین نەتانیاهۆ، سەرۆکوەزیرانی ئیسرائیل دەبەستن، هاوکات لەگەڵ لێدوانی پێنج بەرپرسی باڵای پێشووی ئیسرائیل و بەڵگەنامە و کۆنووسی کۆبوونەوەیەکی ئەمنیی ١ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٣ کە ڕۆژنامەکە دەستی کەوتووە. لە بەرامبەردا، نووسینگەی نەتانیاهۆ وەرگرتنی هەر جۆرە هۆشدارییەکی شەخسیی لە ڕێگەی تەلەفۆنەوە ڕەتکردووەتەوە و ڕایگەیاندووە کە هەر زانیارییەکی هەواڵگریی ئیمارات دەبوو لە ڕێگەی کەناڵە فەرمییەکانەوە بگوازرایەتەوە.

ڕاستییە تۆمارکراوەکانی ڕاپۆرتەکە

- لە کۆتاییەکانی ئەیلوولی ٢٠٢٣دا، سەرۆکی ئیمارات بە شێوەیەکی نهێنی و ڕاستەوخۆ هۆشداری داوەتە نەتانیاهۆ کە بزووتنەوەی حەماس لە ئامادەکاریدایە بۆ ئەنجامدانی هێرشێکی گەورە. هۆشدارییەکە زانیاریی وردی ئۆپەراسیۆنی لەخۆ نەگرتبوو.
- بەگوێرەی وتەی پێنج بەرپرسی باڵای پێشووی ئیسرائیل، ئەم هۆشدارییە بە هیچ شێوەیەک لەگەڵ سەرۆکەکانی سوپای ئیسرائیل (IDF)، دەزگای ئاسایشی گشتی (شاباک)، و دەزگای مۆساد هاوبەشی پێ نەکراوە و تەنانەت لە پێداچوونەوە و لێکۆڵینەوە ناوخۆییەکانی دوای شکستی ٧ی ئۆکتۆبەریشدا ئاماژەی پێ نەدراوە.
- لە ١ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٣دا (شەش ڕۆژ پێش هێرشەکە)، نەتانیاهۆ کۆبوونەوەیەکی لەگەڵ سەرکردە ئەمنییەکانی بۆ تاوتوێکردنی دۆخی کەرتی غەززە ئەنجامدا. کۆنووسی کۆبوونەوەکە دەری دەخات کە نەتانیاهۆ هیچ ئاماژەیەکی بە هۆشدارییەکەی سەرۆکی ئیمارات نەداوە، بەڵکو بە پێچەوانەوە، داوای پاراستنی هێورکردنەوەی دۆخەکەی کردووە و هۆشداریی داوە کە هەر جووڵەیەکی سەربازی لە غەززە دەبێتە هۆی تێکدانی ئەو ڕێککەوتنەی کە پێی وابوو نزیکە لەگەڵ سعوودیە بۆ ئاساییکردنەوەی پەیوەندییەکان واژۆ بکرێت.

پوختەی ستراتیژی

ئەم لێکۆڵینەوەیە ئاماژە بە بڕیارێکی سیاسیی ئاستبەرز دەکات: هۆشدارییەکی ڕاستەوخۆ لە نێوان دوو سەرکردەی دەوڵەت، لە کاتێکدا ئیمارات هاوبەشێکی سەرەکیی "ڕێککەوتنەکانی ئیبراهیم" بوو، نەخرایە بەردەست دەزگا ئەمنییە پیشەییەکانی ئیسرائیل. ئەمەش لە ساتێکدا بوو کە نەتانیاهۆ ئەولەوییەتی ڕەهای دابوو بە دەستکەوتی دیپلۆماسیی ناوچەیی (ئاساییکردنەوە لەگەڵ سعوودیە) نەک گرتنەبەری ئامادەسازیی سەربازی یان هێرشی پێشوەختە لە غەززە. 

هەرچەندە نەبوونی زانیاریی وردی تەکتیکی لە هۆشدارییەکەدا دەکرێت هۆکارێک بووبێت بۆ بەرزنەکردنەوەی ئاستی هۆشداریی سەربازی تەنانەت ئەگەر بڵاویش بکرایەتەوە، بەڵام بەڵگە نوێیەکەی ئەم لێکۆڵینەوەیە بریتییە لە بوونی بەڵگەنامەی فەرمی (کۆنووسی کۆبوونەوەکە) لەگەڵ شایەتیی بەرپرسانی پێشوو کە پشتڕاستی دەکەنەوە ئەم زانیارییە بە ئەنقەست لە سەرکردە ئەمنییەکان شاردرابووەوە.

لێکەوتە سیاسی و ئەمنییەکان

- بەهێزکردنی ئەو ڕەخنانەی لەسەر شکستی هەواڵگری و بڕیاردانی پێش ٧ی ئۆکتۆبەر هەبوون، لە ڕێگەی زیادکردنی ڕەهەندێکی سیاسی کە تێیدا سەرۆکوەزیران تۆمەتبار دەکرێت بە شاردنەوە یان کەمبایەخکردنی زانیارییەکی هەستیار.
- دەرخستنی پێکدادان و گرژیی قووڵ لە نێوان ستراتیژی دیپلۆماسیی نەتانیاهۆ (فراوانکردنی ئاساییکردنەوە) و هەڵسەنگاندنی ئەمنیی مەیدانی لە کەرتی غەززە.
- ڕەتکردنەوەکەی نووسینگەی نەتانیاهۆ ناکۆکییەکی یاسایی و سیاسی دروست دەکات لەسەر ئەوەی ئایا پەیوەندییەکە بەو شێوەیە ڕوویداوە یان زانیارییەکان لە کەناڵی ترەوە گواستراونەتەوە.
- لە ڕووی ناوخۆییەوە لە ئیسرائیل، بابەتەکە بووەتە هۆی کاردانەوەی توندی ئۆپۆزسیۆن و تۆمەتبارکردنی نەتانیاهۆ بەوەی کە شیاوی بەڕێوەبردنی وڵات نییە.

دەرئەنجام

گرنگیی ئەم لێکۆڵینەوەیە لەوەدا نییە کە ئایا هۆشدارییەکەی سەرۆکی ئیمارات داتای تەواوی تێدابوو بۆ ڕێگریکردن لە هێرشەکە بە تەنیا، بەڵکو گرنگییەکە لە ڕێکاری بڕیارداندایە: هۆشدارییەکی سەرۆکی دەوڵەتێک بە نهێنی هێڵراوەتەوە و نەدراوە بە سوپا و هەواڵگری، تەنیا لەبەر ئەوەی سیاسەتی باڵای حکومەت لەو کاتەدا لەسەر بنەمای هێورکردنەوە بووە لە پێناو بەرژەوەندییە دیپلۆماسییەکاندا.